Galvanizli Tel mi Galfan mı? Çinko Kaplama Gramajı Nasıl Seçilir?

Galvanizli tel saf çinkoyla, Galfan kaplı tel ise yaklaşık %95 çinko + %5 alüminyum alaşımıyla kaplanır. İkisi de TS EN 10244-2 kapsamındadır ve aynı çelik telin üzerine uygulanır. Fark kaplamanın kimyasındadır: Galfan, aynı kaplama ağırlığında saf çinkoya göre daha uzun korozyon ömrü verir ve bükme sırasında çatlamaya daha dirençlidir.

Pratikte karar iki soruyla verilir: tel hangi ortamda duracak (kaplama gramajını bu belirler) ve tel bükülüp örülecek mi (kaplama cinsini ve mukavemet sınıfını bu belirler).

Galvanizli tel nedir?

Galvanizli tel, çelik telin ergimiş çinko banyosuna daldırılarak yüzeyinin çinkoyla kaplanmasıyla üretilen, korozyona dayanıklı bir yarı mamuldür. Mongery'de sıcak daldırma yöntemiyle, TS EN 10244-2 A Sınıfı olarak üretilir; ASTM A641 ve DIN 1548 karşılıkları da talep edilebilir.

Çinko iki ayrı mekanizmayla korur. Birincisi bariyer etkisidir: çinko tabakası çeliği havadan ve sudan ayırır. İkincisi katodik korumadır; kaplama çizilse bile çevresindeki çinko, açığa çıkan çeliğin yerine kendisi korozyona uğrar. Bu yüzden çizilmiş bir galvaniz yüzey hemen paslanmaz.

Galfan kaplı tel nedir?

Galfan kaplı tel, çelik telin çinko-alüminyum (Zn-Al, yaklaşık %95 Zn + %5 Al) alaşımıyla sıcak daldırma yöntemiyle kaplanmasıyla üretilen teldir. Alüminyum, kaplama yüzeyinde daha kararlı ve daha yavaş çözünen bir oksit tabakası oluşturur.

Sonuç iki yönlüdür. Aynı kaplama ağırlığında Galfan'ın hızlandırılmış korozyon (tuz püskürtme) testlerinde saf çinkoya göre birkaç kat daha uzun dayandığı kabul edilir. Ayrıca Galfan tabakası daha sünektir; tel örgü, panel veya spiral hâline getirilirken kaplama pullanmaz.

Galvanizli tel ile Galfan arasındaki fark nedir?

Özellik	Galvanizli (Zn)	Galfan (Zn-Al)
Kaplama bileşimi	Saf çinko	≈ %95 çinko + %5 alüminyum
Standart	TS EN 10244-2, ASTM A641, DIN 1548	TS EN 10244-2 (Zn-Al)
Yöntem	Sıcak daldırma (A Sınıfı)	Sıcak daldırma
Aynı gramajda korozyon ömrü	Referans	Belirgin şekilde daha uzun
Bükmede kaplama davranışı	Yüksek deformasyonda pullanabilir	Daha sünek, çatlamaya dirençli
Maliyet	Daha düşük	Daha yüksek
Tipik tercih	Standart çit, bağlama, genel imalat	Uzun ömür beklenen ve ağır şekillendirilen ürünler

Her iki kaplama da galvanizli ve Galfan kaplı tel ürün sayfamızda 0,70 – 7,00 mm çap aralığında (sert sınıfta 1,50 – 5,00 mm), 50 – 1500 kg bobin ağırlıklarıyla üretilmektedir.

Kaç g/m² çinko kaplama seçmeliyim?

Kaplama ağırlığı 30 – 300 g/m² aralığında belirlenir ve servis ömrünü doğrudan bu değer tayin eder. Hesap basittir: çinkonun yoğunluğu 7,14 g/cm³ olduğundan 1 µm kaplama kalınlığı yaklaşık 7,1 g/m² demektir. Yani 100 g/m² kaplama ≈ 14 µm çinko tabakası.

Bu tabakanın ne kadar dayanacağı ortamın aşındırıcılığına bağlıdır. ISO 9223 sınıflandırmasına göre çinkonun ilk yıl aşınma hızları şöyledir:

Ortam sınıfı (ISO 9223)	Örnek ortam	Çinko aşınma hızı (µm/yıl)
C2 — düşük	Kırsal, kuru iklim	0,1 – 0,7
C3 — orta	Kentsel, ılıman, hafif sanayi	0,7 – 2,1
C4 — yüksek	Sanayi bölgesi, tuzlu yol kenarı	2,1 – 4,2
C5 — çok yüksek	Kıyı, deniz atmosferi, ağır sanayi	4,2 – 8,4

İki tabloyu birleştirdiğinizde gramaj seçimi kendiliğinden çıkar. Örnek: kentsel bir bölgeye (C3) kurulacak çitte 100 g/m² kaplama ≈ 14 µm eder; 0,7 – 2,1 µm/yıl aşınma hızıyla kabaca 7 – 20 yıllık bir kaplama ömrü verir. Aynı çit deniz kıyısına (C5) kurulacaksa aynı gramaj 2 – 3 yılda tükenir; ya gramaj yükseltilmeli ya Galfan'a ya da PVC kaplı tele geçilmelidir.

Not: ISO 9223 değerleri ilk yıl hızlarıdır; yüzeyde oluşan koruyucu tabaka nedeniyle uzun vadeli ortalama hız genellikle daha düşük çıkar. Tablo üst sınır tahmini için kullanılmalıdır.

Mukavemet sınıfı nasıl seçilir?

Galvanizli tel üç mukavemet sınıfında üretilir. Kaplama cinsinden bağımsız bir seçimdir ve telin ne yapacağına bağlıdır.

Sınıf	Çekme mukavemeti (N/mm²)	Nerede kullanılır
Yumuşak	350 – 550	Bağlama, örgü, kolay şekillendirme gereken işler
Orta	550 – 850	Örgü tel, kümes teli, genel çit imalatı
Sert	850 – 1000	Gergi telleri, panel ve yüksek yük taşıyan uygulamalar

Sert sınıf 1,50 – 5,00 mm çap aralığında üretilir; daha ince çaplarda sert sınıf bulunmaz. Örgü tel ve kümes teli gibi örülerek şekillenen ürünlerde yumuşak veya orta sınıf, panel çit ve gergi hatlarında sert sınıf tercih edilir.

PVC kaplama ne zaman gerekir?

PVC kaplı tel, galvanizli veya tavlı öz telin üzerine UV stabilizeli PVC çekilmesiyle üretilir (TS EN 10245-2). Öz tel çapı 0,90 – 4,00 mm, PVC sonrası dış çap 1,20 – 5,00 mm'dir; standart renk yeşil (RAL 6005).

PVC, çinkonun üzerine ikinci bir bariyer koyar. Sürekli nemli ortamlarda — sera, hayvan barınağı, sulama hattı çevresi — çinkonun tek başına ömrü kısalır; PVC bu ortamlarda belirleyici farkı yaratır. Buna karşılık PVC kaplama kesildiği veya delindiği noktada koruma sağlamaz: kesme uçlarının fabrikada değil sahada açılması, hasarın başladığı yerdir.

Sahada en çok yapılan üç hata

Gramajı ortamdan bağımsız seçmek. "Galvanizli olsun" demek yeterli değildir. 30 g/m² ile 300 g/m² arasında on kat fark vardır ve bu doğrudan servis ömrüne yansır. Şartnamede gramaj yazılı değilse ürün en düşük gramajla teklif edilir.

Kaplamayı yüksek deformasyonlu üründe zorlamak. Sıkı sarım, keskin büküm veya spiral hâline getirme gerektiren ürünlerde saf çinko kaplama mikro çatlaklar verebilir. Jiletli tel ve dar açılı örgü gibi işlerde Galfan veya daha yüksek gramaj değerlendirilmelidir.

Farklı metalleri temas ettirmek. Galvanizli teli paslanmaz çelik veya bakır bağlantı elemanıyla birleştirmek galvanik korozyonu hızlandırır. Bağlantı elemanları da galvanizli seçilmelidir.

Sık sorulan sorular

Galfan galvanizden kaç kat daha uzun ömürlüdür?

Aynı kaplama ağırlığında hızlandırılmış korozyon testlerinde Galfan'ın saf çinkodan birkaç kat daha uzun dayandığı kabul edilir. Kesin oran ortama, gramaja ve test yöntemine göre değişir; şartname yazarken oran yerine hedef gramajı ve ortam sınıfını belirtmek daha güvenilirdir.

Galvanizli telin çinko kaplaması ne kadar olmalı?

Kaplama 30 – 300 g/m² aralığında belirlenir. Kapalı ve kuru ortamlar için alt bant, dış mekân çitleri için orta bant, kıyı ve sanayi bölgeleri için üst bant seçilir. Gramaj, telin duracağı ortamın ISO 9223 aşındırıcılık sınıfına göre belirlenmelidir.

Sıcak daldırma galvaniz ile elektro galvaniz arasındaki fark nedir?

Sıcak daldırma, teli ergimiş çinkoya daldırarak kalın ve metalurjik olarak bağlı bir tabaka oluşturur; kaplama ağırlığı yüzlerce g/m²'ye çıkabilir. Elektro galvanizde çinko elektrolizle biriktirilir, tabaka çok daha ince ve düzgündür. Dış mekân uygulamalarında sıcak daldırma kullanılır.

Galvanizli tel kaynak yapılabilir mi?

Yapılabilir, ancak kaynak bölgesindeki çinko buharlaşır ve o noktada koruma ortadan kalkar. Punta kaynaklı ürünlerde bu nedenle kaynak sonrası boya (örneğin panel çitteki polyester toz boya) uygulanır. Kaynak dumanı çinko oksit içerdiği için havalandırma gerekir.

Aynı üründe galvaniz üstüne boya yapılabilir mi?

Evet, standart uygulama budur. Panel çit galvaniz kaplama üzerine polyester toz boya ile üretilir; galvaniz korozyon korumasını, boya hem ikinci bariyeri hem rengi sağlar (standart yeşil RAL 6005, antrasit RAL 7016).

Galvanizli tel neden zamanla matlaşıyor?

Yüzeydeki parlak çinko havayla temas ederek çinko oksit ve çinko karbonat tabakası oluşturur; renk grileşir. Bu bir kusur değil, koruyucu tabakanın oluşmasıdır ve kaplamanın aşınma hızını yavaşlatır.

Hangi kaplamayı seçeceğime nasıl karar veririm?

Ürünün duracağı ortamı, beklenen servis ömrünü ve telin üretim sırasında ne kadar büküleceğini bize iletin; gramaj, kaplama cinsi ve mukavemet sınıfını birlikte öneriyoruz. Teklif formundan ulaşabilirsiniz.